خانه / اطلاعات عمومی / جاذبه های تاریخی شیراز

جاذبه های تاریخی شیراز

دروازه قرآن

 

دروازه قرآن

در دوران دیلمیان، در میانه تنگ الله اکبر و در میان کوه های باباکوهی و چهل مقام، تاق مرتفعی به صورت دروازه ساخته شده بود که بنیانگذار آن را عضدالدوله دیلمی می‌دانند. بنای نخستین دروازه قرآن از سنگ و گچ بوده است. وی پس از ساختن دروازه، دستور داد تا قرآنی بزرگ معروف به قرآن «هفده من» بر بالای آن قرار دهند تا کاروان‌ها به سلامت از زیر آن گذشته و به راه خود ادامه دهند. از زمان قرار دادن قرآن، این دروازه به دروازه قرآن مشهور شد و تاکنون به این نام باقی مانده است. این قرآن دو جلدی، مربوط به دوران تیموریان است و با خطوط ثلث و محقق منسوب به ابراهیم سلطان نوشته شده است.

بنای کنونی دروازه قرآن در سال ۱۳۲۷ هجری قمری به کوشش یکی از بازرگانان نیکوکار شیرازی به نام «حسین ایگار» معروف به «اعتمادالتجار» دوباره ساخته شد. آرامگاه بانی این دروازه در قسمت شرقی آن قرار دارد.

آرام

مجموعه فرهنگی سعدی

 

مشرف‌الدین مصلح بن عبدالله شیرازی مشهور به «سعدی» در اوایل سده هفتم هجری قمری در شیراز به دنیا آمد. سعدی شیرازی، بزرگترین شاعری است که پس از فردوسی در آسمان ادب فارس درخشیده است و هنوز نیز می‌درخشد. وی در سال ۶۹۰ هجری قمری در شیراز درگذشت.

نخستین جهانگردی که از آرامگاه سعدی نام برده، «ابن بطوطه» جهانگرد مراکشی است که در سال ۷۴۸ هجری قمری؛ یعنی ۵۷ سال پس از مرگ سعدی از آرامگاه وی بازدید کرده است.

بر پایه مدارک موجود، آرامگاه سعدی در سده گذشته بارها تعمیر و بازسازی شده است. کریم‌خان زند در سال ۱۱۸۷ هجری قمری آن را از نو بنا کرد. وی بنایی آجری و دو طبقه بنا کرد که دو اتاق در دو سوی آن قرار داشت. مزار سعدی در اتاق شرقی در طبقه زیرین آن قرار داشت و دور آن نرده‌های چوبی و منبت‌کاری شده قرار گرفته بود. بعدها اتاق غربی مدفن «شوریده شیرازی» یکی از شاعران بنام سده سیزدهم هجری قمری در شیراز گردید.

بنای نخستین سعدی تا سال ۱۳۲۷ خورشیدی برپا بود تا اینکه به پیشنهاد انجمن آثار ملی فارس و تلاش علی سامی و علی اصغر حکمت، بنای در خور مقام شامخ سعدی ساخته شد. این بنا دارای گنبدی زیبا است که در جلوی آن ایوانی تالار مانند قرار دارد که توسط هشت ستون سنگی نگه داشته می‌شود.

در بنای جدید، قبر سعدی در میان عمارتی هشت ضلعی با سقفی بلند و کاشی‌کاری شده قرار دارد. در داخل باغ و در محوطه‌ای پایین‌تر از سطح زمین، چشمه آب زلالی در جریان است. در میانه این مکان، حوضچه‌ای قرار دارد که آن را حوض ماهی می‌نامند. بر پایه یک سنت قدیمی، مردم شیراز برای برآورده شدن حاجات خود در حوض ماهی سکه می‌اندازند.

 

آرامگاه حافظ

 

خواجه شمس‌الدین محمد ملقب به «لسان‌الغیب» و متخلص به «حافظ» از غزل‌سرایان بنام است که در حدود سال ۷۲۶ هجری قمری در شیراز به دنیا آمد. پدرش بهاءالدین پیش از آنکه بتواند پسرش را سرپرستی و تربیت کند، دیده از جهان فرو بست. حافظ در شیراز به فراگیری دانش پرداخت و نزد استادان نام‌آور آن دوران مانند سید شریف جرجانی و ابو عبدالله قوام‌الدین به فراگیری علوم و ادبیات پرداخت. وی سپس وارد دنیای سیر و سلوک شد و مشرب عرفان اختیار کرد. حافظ همه قرآن را از بر داشته و آن را با چهارده روایت می‌خوانده؛ از این رو وی متخلص به حافظ است.

دیوان حافظ بیش از شش هزار بیت دارد که دربرگیرنده قصیده، غزل، مثنوی، رباعی و قطعهمی باشد و از این میان، غزلیات وی از همه مشهورترند. حافظ از شاعران بنام سده هشتم هجری قمریمی باشد که با گذشت سده‌ها از مرگ وی، هنوز دیوان او به زبان‌های گوناگون دنیا به چاپ می‌رسد. بی‌تردید می‌توان گفت در خانه هر ایرانی و در کنار کتاب مقدس قرآن مجید، یک جلد از دیوان خواجه حافظ شیرازی یافت می‌شود.

حافظ علاقه فراوانی به شیراز داشت؛ از این رو بجز دو سفر کوتاه، در تمام عمر در شیراز اقامت گزید. حافظ در سال ۷۹۱ هجری قمری دیده از جهان فروبست و وی را در مصلای شیراز به خاک سپردند.

حافظ در زمان پادشاهان آل اینجو و آل مظفری زیسته و در اشعار خود به نیکی از آنان یاد کرده است. در مدت عمر ۵۰ تا۶۰ ساله وی، هفت پادشاه در فارس حکمفرمایی کردند. پس از وفات حافظ، در سال ۸۵۶ هجری قمری، کالبد وی در گورستان مصلی به خاک سپرده شد که امروزه از آن قبرستان اثری نیست.

محل دفن حافظ تنها یک قبر ساده مشخص بود. در دوره فرمانروایی میرزا ابوالقاسم گورکانی، شمس‌الدین محمد یغمایی وزیر فرمانروا، ساختمان گنبدی بر تربت حافظ بنا کرد و در جلوی آن حوض بزرگی قرار داشت که از آب رکن‌آباد پر می‌شد.

بنای عظیم و با شکوه آرامگاه حافظ در سال ۱۱۸۸ هجری قمری در دوران کریم‌خان زند ساخته شد. این بنا، شامل ایوانی با چهار ستون ضخیم سنگی یکپارچه بود که دو قسمت شمال و جنوب آن باز بود و دو اتاق کوچک در دو گوشه آن قرار داشت. آرامگاه در قسمت شمالی آن قرار می‌گرفت و در بخش جنوبی این مکان باغی بزرگ نمایان بود. بر روی تربت حافظ، سنگی مرمرین به دستور کریم‌خان زند نهاده شد که دو غزل از غزل‌های حافظ به خط حاج آقاسی بیگ افشار بر آن نوشته شده بود. سنگ کنونی همان سنگ قبر دوران زندیه است.

آرامگاه حافظ در دوران قاجاریه بارها بازسازی گردید. بنای امروزی این آرامگاه به دستور علی اصغر حکمت، وزیر فرهنگ و علی ریاضی رئیس فرهنگ فارس با بهره‌گیری از عناصر معماری زندیه و یادمان‌های حافظ توسط «آندره گدار» معمار فرانسوی، طراحی شد و به اجرا درآمد.

بنای اصلی به صورت سکویی با ۸ ستون سنگی یکپارچه و سقف مزین به تزئینات کاشی‌کاری شده است و اشعار در محل مزار به گونه زیبایی توجه بینندگان را به خود جلب می‌کند. مزار خواجه حافظ در میانه این بنا قرار دارد.

در جوار حافظ، بزرگانی چون اهلی شیرازی (شاعر)، فرصت‌الدوله شیرازی (تاریخ‌نگار)، فریدون توللی (شاعر) و دکتر شاپور شهبازی (باستان‌شناس) آرمیده‌اند.

آرامگاه حافظ زیارتگاه عاشقانی است که بر سر مزار او می‌آیند و پس از قرائت فاتحه، تفألی بر دیوانش می‌زنند.

آرامگاه خواجوی کرمانی

محمود بن علی بن محمود از شاعران بنام سده هشتم هجری قمری است که لقبش «کمال‌الدین ابوالعطا» می باشد و در شعر به «خواجو» تخلص می‌کرده است. وی در سال ۶۸۹ هجری قمری در کرمان متولد شد، سپس در جوانی دیار کرمان را ترک کرده و به شیراز آمد. خواجو در سال ۷۵۳هجری قمری در سن ۶۴ سالگی در شیراز درگذشت.

آرامگاه این شاعر بزرگ در قسمت غربی تنگ الله اکبر و مشرف بر دروازه قرآن قرار گرفته است. بر بالای مزار خواجو، سنگ قبری قرار دارد که هیچ کتیبه‌ای بر روی آن نوشته نشده، مگر در بالای سنگ که آیه‌ای از قرآن به خط ثلث بر روی آن حجاری شده است. در بالای سر و پایین قبر، دو ستون سنگی کوچک قرار دارد. کمی بالاتر از قبر، سه غار وجود دارد. یکی از غارها محل عبادت و ریاضت خواجو و دیگر زاهدان بوده است. در یکی دیگر از غارها، قبر خواجه عمادالدین محمود، وزیر معروف شاه ابو اسحاق اینجو قرار دارد. در سمت چپ این غار، محرابی سنگی حجاری شده و در کنار این غار نقش برجسته‌ای از جنگ رستم دیده می‌شود که به دستور حسینعلی میرزا در سال ۱۲۱۸هجری قمری حک شده است.

 

ارگ کریم‌خانی

 

ارگ کریم‌خانی، مهمترین و بزرگترین بنای دوران زندیه است که در سال ۱۱۸۰ هجری قمری به دستور کریم‌خان زند ساخته شده است. این ارگ، مرکز حکومتی کریم‌خان و خاندان زند و همچنین محل سکونت آنان بوده است. این ساختمان با زیر بنای ۴۰۰۰ متر مربع و در زمینی به گستردگی ۱۲۸۰۰متر مربع بنا شده است.

دیوار‌های آجری این بنا، ۱۲ متر ارتفاع دارند و در هر چهار گوشه ارگ، برجی به ارتفاع حدود ۱۵ متر قرار دارد. بر روی بدنه دیوارها و برج‌ها، نگاره‌های ساده و زیبای آجری دیده می‌شود. بر سردر ارگ، صحنه نبرد کشته شدن دیو سفید به دست رستم به صورت کاشی‌کاری هفت رنگ نقش بسته است. این کاشی‌کاری در دوران قاجاریه به ارگ افزوده شده است.

یک هشتی، ورودی ارگ را تشکیل می‌دهد که از یک سو به حیاط خلوت و از سویی دیگر، به محوطه داخلی ارگ راه پیدا می‌کند. ارگ دارای شاه‌نشین شمالی (زمستان‌نشین)، شاه‌نشین جنوبی (تابستان‌نشین) و ساختمان غربی چهار فصل است. برخلاف نمای بیرونی، ساختمان داخلی ارگ از نمای زیباتری برخوردار است.

داخل اتاق‌ها با نقش‌های اسلیمی، ترنج و گل و مرغ تزئین شده است. پس از سرنگونی حکومت زندیه و روی کار آمدن سلسه قاجار، ارگ به دارالحکومه تبدیل شد و به مکانی برای استقرار والیان و حاکمان فارس تبدیل گردید و تا اوایل سلطنت پهلوی به عنوان زندان مورد استفاده قرار می‌گرفت.

بخشی از تزئینات این بنا، توسط خاندان قاجار به تهران منتقل شد. این بنا در سال ۱۳۵۱ خورشیدی در فهرست آثار ملی ثبت شد.

 

باغ ارم

 

باغ ارم یکی از مشهورترین باغ‌های شیراز است که در شمال شیراز و در خیابان ارم جای دارد. پیشینه این باغ به دوران سلجوقی بازمی‌گردد و در تمام دوران آل اینجو پا برجا بوده است. در دوران زندیه، کریمخان زند در سازندگی و بهسازی این باغ  اقداماتی انجام داد.

در اواخر دوران زندیه و اوایل دوران قاجار این باغ به مدت ۷۵ سال به دست سران ایل قشقایی افتاد. در روزگار پادشاهی ناصرالدین شاه قاجار، حسنعلی‌خان نصیرالملک، ساختمانی زیبا در آن پی‌ریزی کرد اما با مرگ وی در سال ۱۳۱۱ هجری قمری، خواهرزاده او ابوالقاسم‌خان (نصیرالملک دوم) امور باغ را برعهده گرفت و ساختمان نیمه‌کاره دایی خود را کامل کرد و آن را به نحو شایسته‌ای به پایان رساند که تاکنون باقی مانده است.

این بنای ارزشمند را حاج محمد حسن، معمار برجسته دوران قاجار ساخت. پس از آن باغ به دلیل بدهی مالکان به تصرف دولت درآمد و به دانشگاه شیراز واگذار شد. این باغ در بین سال‌های ۱۳۴۵ تا۱۳۵۰ خورشیدی بازسازی شده و در سال ۱۳۵۹ خورشیدی به باغ گیاه‌شناسی تبدیل گردید.

برجسته‌ترین ویژگی این بنا، ایوان مرکزی دو طبقه آن است. در قسمت بالایی این بنا، هلالی وجود دارد که بر روی آن نقوش کاشی‌کاری شده شامل شخصیت‌های تاریخی، ادبی و اسطوره‌ای است که به گونه زیبایی به نمایش گذارده شده‌اند. در میان این شخصیت‌ها، می‌توان به نقش ناصرالدین شاه سوار بر اسب سفید، حضرت سلیمان(ع)، یوسف و زلیخا، داستان‌های فردوسی و نظامی و نقش داریوش هخامنشی اشاره کرد. بر روی ازاره‌های عمارت، اشعاری از سعدی، حافظ و شوریده شیرازی به خط نستعلیقِ میرزا علی نقی، خطاط دوران قاجار کار شده است.

 

باغ عفیف‌آباد

 

یکی از قدیمی‌ترین و زیباترین باغ‌های شیراز، باغ عفیف‌آباد است که آن را باغ گلشن نیز می‌نامند. این باغ با گستره‌ای بیش از ۱۲۷۰۰۰ متر مربع، در جنوب خیابان قصردشت و در انتهای خیابان عفیف‌آباد قرار دارد.

باغ عفیف‌آباد در دوران صفویه یکی از باغ های آباد شیراز بوده است. در سال ۱۲۸۴ هجری قمری، میرزا علی‌خان قوام‌الملک، زمینِ باغ را از مالک آن خرید و اقدام به نوسازی باغ و ساختن عمارتی زیبا در آن کرد. وی قنات «لیمک» را که در ۱۵ کیلومتری باغ و در محل قصر قمشه وجود داشت را برای آبیاری کردن باغ خریداری کرد.

در واپسین روزهای قاجاریه، این باغ به دست خواهرزاده بانی، «عفیفه خانم» همسر فرمان‌فرما رسید و چون بهسازی‌های گسترده‌ای در آن پدید آورد، پس از آن باغ گلشن به باغ عفیف‌آباد شهره شد. این باغ از شاهکارهای معماری دوران زندیه و قاجاریه به شمار می‌آید. وارثان باغ در روزگار پهلوی آن را به فرح پهلوی هدیه دادند تا اینکه در سال ۱۳۴۰ خورشیدی، ارتش در مزایده خرید باغ برنده شده و آن را خریداری کرد.

پس از انقلاب اسلامی، به کوشش سازمان عقیدتی سیاسی و همکاری ارتش جهموری اسلامی، این باغ به موزه نظامی تبدیل شد. از سلاح‌های عتیقه موجود در این موزه می‌توان از تفنگ‌های فتحعلی شاه، ناصرالدین شاه، مظفرالدین شاه قاجار، رضاخان، محمد رضا پهلوی و همچنین تفنگ‌های رزمندگان و دلاوران نهضت جنگ مانند تپانچه دکتر حشمت و مسلسل رئیس علی دلواری نام برد. سقف چوبی و هندسی تالار، دارای نقاشی‌های گل و بوته، شکار و مجالس بزم و رزم می باشد.

اکنون از این عمارت به عنوان موزه نظامی ارتش و موزه عبرت استفاده می‌شود.

 

باغ دلگشا

 

باغ دلگشا در نزدیکی آرامگاه سعدی و در غرب خیابان بوستان جای گرفته است. نزدیک بودن این باغ به کوه قلعه بندر، باعث شده که برخی از پژوهشگران، پیشینه این باغ را به دوران کهن نسبت دهند. این باغ با گستردگی ۵/۷ هکتار از زیباترین گردشگاه‌های شیراز به شمار می‌رود.

باغ دلگشا در دوران صفویه و نادرشاه افشار، آباد بوده است اما در شورش تقی‌خان، حاکم وقت شیراز در سال ۱۱۵۰ هجری قمری، بیشتر باغ‌های شیراز از جمله باغ دلگشا رو به ویرانی گذاشت. کریم‌خان زند این باغ را بازسازی کرد و به جای درختان از بین رفته، دوباره درخت کاشت. پس از او لطفعلی‌خان زند، باغ را بهسازی کرد و در پایان سلطنت فتحعلی شاه قاجار در سال ۱۲۳۶ هجری قمری، شاهزاده رضا قلی میرزا حاکم فارس این باغ را از مالکش خریداری و پس از بهسازی، کاخی با شکوه در آن ساخت. وی نام این کاخ را «فین» یا «کلاه فرنگی» گذاشت.

پس از او میرزا علی اکبرخان قوام‌الملک و فرزندش میرزا فتحعلی‌خان صاحب دیوان در سال ۱۲۶۶ هجری قمری این باغ و ساختمان آن را بازسازی کردند. او حمامی در سمت شرق باغ ساخت و پانصد اصله درخت نارنج، چند اصله خرمای شاهانی جهرمی و انواع گل‌های زینتی در آن کاشت. این باغ از زمان صاحب دیوان همچنان در دست خاندان قوام‌الملک شیرازی قرار داشته و آخرین صاحب باغ، خانم خورشید کلاه قوامی معروف به «لقاءالدوله» دختر قوام‌الملک بوده است. در سال ۱۳۴۸ خورشیدی شهرداری آن را خریداری کرد و هم اکنون به عنوان بوستانی عمومی مورد استفاده همگان می باشد.

 

باغ نظر (موزه پارس)

 

باغ نظر یکی دیگر از شاهکارهای دوران زندیه می باشد که بین سال‌های ۱۱۷۹ تا ۱۱۹۳ هجری قمری ساخته شد. این مکان به نام‌های باغ موزه، باغ حکومتی، عمارت کلاه فرنگی و آرامگاه کریم‌خان زند نیز مشهور است. این عمارتِ هشت ضلعی در زمان کریم‌خان زند محل پذیرایی میهمانان داخلی و خارجی و مرکز عمده تشریفات سیاسی مورد استفاده قرار می‌گرفته است.

عمارت کلاه فرنگی باغ نظر دربرگیرنده یک تالار مرکزی و چهار شاه‌نشین جانبی است. در سال ۱۲۰۶ هجری قمری آقا محمدخان قاجار، جسد کریم‌خان زند را که در شاه‌نشین شرقی به خاک سپرده شده بود را به تهران منتقل کرده و در زیر راه پله‌های کاخ گلستان، محل رفت و آمد دائمی خود دفن کرد.

تا سال ۱۳۱۵ خورشیدی اطلاع درستی از جای اصلی قبر در دست نبود. در همان سال، هنگام تعمیر بنای کلاه‌فرنگی در شاه‌نشین شرقی موزه، قبر ساخته شده‌ای نمودار شد که خالی از اسکلت بود و تنها شامل تکه‌های مختصر چرمی بود. اکنون قبر بازسازی شده در محل شاه‌نشین شرقی قرار دارد.

باغ نظر در اوایل دوران قاجار نیز مورد توجه فرمانروایان قاجار بود. در سال۱۲۳۰ هجری قمری، حسین علی میرزا (پسر فتحعلی شاه قاجار) حاکم فارس این باغ را مقر حکومت خود قرار داد و در شمال غربی آن، عمارتی زیبا به نام «کاخ همایون» ساخت و قسمت‌هایی از آن را به نام عمارت «باغ خورشید و آیینه» نام‌گذاری کرد. هم اکنون از این عمارت اثری نیست. این مجموعه در سال ۱۳۱۵ خورشیدی به موزه پارس تبدیل شد.

 

باغ جهان نما

 

باغ جهان‌نما یکی از باغ‌های قدیمی و تاریخی شیراز است که با گستره حدود ۴۰۰۰۰ متر مربع، در ضلع شمالی چهار راه حافظیه و در ضلع شرقی خیابان حافظ جای گرفته است. این باغ از دوران آل مظفر و آل اینجو تا دوران صفویه سرسبز و آباد بوده است.

این باغ در سال ۱۱۸۵ هجری قمری به دستور کریم‌خان زند بازسازی شد. درون باغ، عمارتی هشت ضلعی همانند عمارت کلاه فرنگی باغ نظر ساخته شده و در چهار گوشه آن، چهار شاه‌نشین با اتاق‌های دو طبقه بنا شده است. در داخل عمارت، حوضی هشت گوشه از سنگ مرمر یکپارچه با فواره‌ای سنگی در میان آن، قرار دارد. تزئیناتی که به صورت نقاشی در داخل عمارت وجود دارد بسیار با شکوه و ارزنده است.

این باغ در دوران قاجار، محلی برای پذیرایی از میهمانان حکومتی بوده است.

خانه زینت‌الملک

در ضلع غربی نارنجستان قوام، عمارت زیبایی قرار دارد که به خانه زینت‌الملک مشهور است. این خانه محل سکونت زینت‌الملک قوامی (دختر قوام‌الملک چهارم) بوده است. ورودی این بنا به شکل زیبایی مقرنس‌کاری شده است. با عبور از یک هشتی، وارد حیاط خانه می‌شویم که دارای حجاری‌های سنگی و مشبک‌کاری است. هر یک از اضلاع این ساختمان با توجه به موقعیت فصلی، کاربرد خاص خود را داشته و مورد استفاده قرار می‌گرفته است. تالار اصلی این خانه در ضلع غربی آن قرار دارد که با نقاشی و آیینه‌کاری هنرمندان از دوران قاجار تزئین شده است.

نارنجستان قوام

ساخت نارنجستان قوام توسط علی محمدخان قوام‌الملک دوم در سال ۱۲۹۰ هجری قمری آغاز و در سال ۱۳۰۵ هجری قمری توسط فرزندش محمد رضا خان قوام‌الملک به پایان رسید. این باغ محل حکومت خاندان قوام‌الملک و همچنین برای تشکیل جلسات عمومی و نشست‌های بزرگان و اشراف در دوران قاجار مورد استفاده قرار می‌گرفته است. این باغ به دلیل داشتن درختان نارنج فراوانش به «نارنجستان» معروف شده است. مساحت کل نارنجستان ۳۰۸۵ متر مربع است که حدود ۹۴۰ متر آن زیربناست. عمارت نارنجستان دربرگیرنده دو طبقه و یک طبقه زیرزمین است. ساختمان بیرونی نارنجستان به وسیله تونلی به اندرونی خانه زینت‌الملک متصل می‌شده است. نارنجستان مدت‌ها محل اقامت خاندان قوام بود و در دهه چهل از سوی ابراهیم قوام به دانشگاه شیراز واگذار شد. این مجموعه پس از انقلاب اسلامی بازسازی شد و هم اینک به عنوان موزه مورد بازدید گردشگران قرار می‌گیرد.

 

بازار وکیل

 

بازار وکیل یکی دیگر از شاهکارهای معماری و بی‌مانند دوران زندیه است. این بازار در حدود سال‌های ۱۱۸۰ هجری قمری به سبک بازار قیصریه لار (که مربوط به دوران صفویه است) ساخته شده است.

راسته غربی چهارسوق (محل تقاطع دو رشته تاق بزرگ را چهار سوق می‌نامند) دارای ۱۰ جفت مغازه است و در قدیم به نام بازار«ترکش‌دوزها» معروف بوده اما در حال حاضر مرکز فروش انواع فرش‌های نفیس ایرانی است. راسته شرقی که در شرق چهار سوق قرار دارد، دارای ۱۹ جفت مغازه است و در گذشته به نام بازار «علاقه‌بندان» معروف بوده است اما هم اکنون مرکز فرش و مغازه‌های عطاری است.

دسته دیگری نیز از شاخه جنوبی چهار سوق به طرف غرب و موازی بازار ترکش‌دوزها امتداد می‌یابد و از جلوی مسجد وکیل بیرون می‌زند که این قسمت را در گذشته بازار «شمشیرگرها» می‌نامیدند. این بازار دارای ۱۰ زوج مغازه است و در سمت شمال آن نیز «کاروانسرای فیل» قرار گرفته است.

بازار وکیل دارای ۷۴ تاق ضربی و خوش سیماست که سقف دراز بازار را پوشش می دهند و از بیرون چشم‌انداز جالبی همانند کوهان شتر را پدید آورده‌اند. ارتفاع بیش از ۱۰ متر سقف و نورگیری تاق‌ها که در زمستان هوای بازار را گرم و در تابستان خنک نگه می‌دارند، از دیگر ویژگی‌های این بازار است.

کریم‌خان زند برای آسودگی بازرگانان و مسافران و همچنین رونق اقتصادی بازار، بناهای دیگری همانند کاروانسرا، گمرک، انبار کالا و… را به بازار افزود.

سرای مشیر

سرای مشیر مربوط به دوران قاجار بوده و از ساخته‌های میرزا ابوالحسن‌خان مشیرالملک در سال ۱۲۸۸ هجری قمری است. سردر بلند این بنا با لوح مرمرین آراسته شده که تاریخ ساخت بانی و چگونگی وقف آن را توضیح داده است. این سرا دارای حیاط وسیعی است و در میان آن حوض سنگی زیبایی ساخته شده است. تالار هشت ضلعی این سرا از زیباترین بناهای مجموعه سرای مشیر است که در ضلع شمالی آن قرار گرفته و با گنبدی مزین به کاشی‌کاری و مقرنس‌کاری استوار گردیده است. این مکان محلی برای عرضه صنایع دستی و سنتی می باشد.

تکیه هفت تنان (موزه سنگ)

تکیه هفت‌تنان یکی از بناهای دوران کریم‌خان زند است که در شمال آرامگاه حافظ و در دامنه کوه تخت ضرابی (کوه چهل مقام) جای گرفته است. وجود مدفن هفت عارف گمنام، این مکان را به «هفت‌تنان» مشهور کرده است.

عمارت هفت تنان به دو قسمت شمالی و جنوبی تقسیم می‌شود. در بخش شمالی، عمارتی دو طبقه قرار دارد که در طبقه اول آن تالار مرتفعی با دو ستون سنگی یکپارچه بنا شده است. بر روی این دو ستون، نقش‌های زیبایی با رنگ و روغن ترسیم شده که بخشی از آن به مرور زمان از بین رفته است.

در تاقچه بالای این تالار، پنج برج مجلس با رنگ و روغن توسط آقا صادق، نقاش دوران زندیه ترسیم شده است. این مجالس عبارتند از: درویش با کلاه و تبرزین و ریش سفید، حضرت موسی(ع) در حال شبانی، شیخ صنعان و دختر ترسا، قربانی کردن اسماعیل توسط حضرت ابراهیم(ع) و درویشی که بعضی او را شاه عباس اول صفوی و برخی او را سعدی یا حافظ می‌دانند. این نقاشی‌ها در بین سال‌های ۱۳۳۶ و ۱۳۳۷ خورشیدی توسط نقاش و هنرمند مشهور محمد باقر جهانمیری با همان طرح و نقش قدیمی بازسازی شد.

هم اکنون تکیه هفت تنان به موزه سنگ اختصاص یافته است.

تکیه چهل تنان

تکیه چهل تنان در خیابان چهل مقام، جنب بلوار هفت‌تنان و در شمال آرامگاه حافظ قرار گرفته است. در این بقعه، چهل قبر کوچک، در دو ردیف بیست‌تایی در کنار هم جای گرفته اند. این گورها متعلق به چهل درویش است که در زمان‌های گذشته در این مکان که به صورت باغ مصفایی بوده زندگی می‌کردند و چون هر کدام وفات می‌یافتند، دیگران او را دفن می‌کردند.این باغ در دوران زندیه مورد توجه کریم‌خان زند قرار گرفت و در ضلع شمالی این تکیه، ساختمانی ساخته شد که دارای چند اتاق تو در تو است.

در جلوی ساختمان، حوض کوچکی قرار دارد. در سال ۱۲۵۷ هجری قمری به فرمان معتمدالدوله فرهاد میرزا قاجار والی فارس، چهل سنگ قبر بدون هیچ نوشته‌ای بر روی این قبور قرار داده شد.

در آرامگاه چهل‌تنان، دو عارف و ادیب شیراز، ابو اسحاق معروف به شیخ اطعمه (شاعر) و حشمت شیرازی به خاک سپرده شده اند.

گهواره دید (گهواره دیو)

بر بالای نوک غربی کوه چهل مقام و روبروی دروازه قرآن، اتاقی در اندازه ۴×۴ متر از سنگ و ساروج، به صورت گنبدی وجود دارد که سازنده اصلی آن را عضدالدوله دیلمی می‌دانند. وی هنگام ساختن دروازه قرآن، این چهار تاق را نیز بر فراز کوه مشرف به تنگه ساخت تا جایگاه دیده‌بانان و سربازانی باشد که بر رفت و آمد کاروان‌ها و شاهراه ورودی شمال شهر نظارت داشته باشند.

در اصل می‌توان گفت گهواره دید، برج دیده‌بانی و خبررسانی بوده است که از طریق آن نشانه‌ها و اخبار مهم را به دیگر نقاط می‌رسانده‌اند. برای فرستادن پیام‌های فوری و مهم از تابش نور آیینه، راه انداختن دود، به کار بردن بوق و شیپور استفاده می‌کردند و در شب‌ها نیز با روشن کردن آتش، برج‌های بعدی را خبر می‌کردند و بدین طریق از برج به برج خبرهای دوردست به پایتخت می‌رسید.

هم اکنون در پیرامون این مکان درختکاری شده و یکی از گردشگاه‌های زیبای شیراز می باشد. برای رفتن به آنجا باید از بوستان کوهپایه که در دامن کوه چهل مقام قرار گرفته، گذشت و سپس در سینه کش کوه از طریق پلکان سیمانی که توسط شهرداری شیراز ساخته شده به آنجا رفت.

در سال ۱۳۸۱ خورشیدی هشت شهید گمنام دفاع مقدس در کنار گهواره دید به خاک سپرده شدند.

موزه باغ عفیف‌آباد

موزه باغ عفیف‌آباد

 

این موزه دارای دو طبقه است. طبقه اول، موزه اسلحه و طبقه دوم موزه عبرت می باشد. در طبقه زیرین سلاح‌های مختلفی از افراد صاحب نام مانند تفنگ‌های ویژه فتحعلی شاه، مظفرالدین شاه قاجار، رضا خان، محمدرضا پهلوی، تفنگ‌های دلاوران نهضت جنگل و تپانچه دکتر حشمت به نمایش درآمده‌اند. طبقه دوم ساختمان که محل اقامت خاندان پهلوی در شیراز بوده، به عنوان «موزه عبرت» ساماندهی شده است.

موزه تاریخ طبیعی و تکنولوژی

ساختمان این موزه با مساحت ۱۶۰۰ مترمربع، در سال۱۳۵۳ خورشیدی توسط دانشگاه شیراز ساخته شد و در سال ۱۳۵۶ به مکان کنونی با مساحت ۵۰۰۰ متر مربع انتقال یافت. موزه شامل بخش‌های جانوری، گیاهی، زمین‌شناسی، موزه آناتومی، موزه تکنولوژی، مردم‌شناسی، موزه تمبر، سکه، مدال و اسکناس، موزه نجوم و ستاره‌شناسی، کارگاه تاکسی‌درمی، آکواریوم مارهای زنده، آکواریوم ماهی‌های آب شیرین و کتابخانه تخصصی می باشد.

موزه هنر (خانه فروغ‌الملک)

موزه هنر در خانه فروغ‌الملک (از بناهای دوران قاجار) قرار گرفته است. این بنا متعلق به قوام‌الدین ملقب به «فروغ‌الملک» یکی از بستگان قوام شیرازی بوده که در سال ۱۲۱۰ هجری قمری برای سکونت وی ساخته شده است. این بنا از سال ۱۳۸۱ خورشیدی پس از بازسازی، در اختیار آقای حسن مشکین فام قرار گرفت. این موزه شامل صدها قطعه آثار هنری است که بیش از نیم قرن توسط ایشان تهیه و گردآوری شده است. کل ساختمان به صورت یک طبقه و در قسمتی دو طبقه با آجر و ملات ماسه آهکی ساخته شده است. در این موزه آثار هنرمندان فارس در رشته‌های مختلف به ویژه هنرهای تجسمی سنتی ارائه شده است.

موزه آواها و نواها (خانه منطقی‌نژاد)

موزه آواها و نواها در خانه منطقی‌نژاد، در میدان احمدی و پشت مسجد نو قرار دارد. این خانه، از خانه‌های دوران قاجار می باشد و در سال ۱۳۸۴ خورشیدی توسط سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان فارس به موزه آرشیو آواها و نواها تبدیل شد. این موزه شامل بخش‌های مختلفی چون اتاق شنیداری، دیداری، آرشیو صوتی- تصویری، گالری ساز، اسناد و دست‌نوشته‌های استادان موسیقی و… می باشد.

موزه خاتم (خانه سعادت)

موزه خاتم در خانه سعادت و در محله سنگ سیاه شیراز قرار گرفته است. خانه سعادت از دید کاشی‌کاری، آجرکاری و گره چینی یکی از بناهای شاخص و منحصر به فرد دوران قاجار به شمار می رود. این خانه در سال ۱۳۸۴ خورشیدی به منظور حفظ و احیای هنرهای سنتی و صنایع دستی به موزه خاتم تبدیل شد.

موزه لباس‌های سنتی و آیینی(خانه صالحی)

این خانه دارای دو بخش اندرونی و بیرونی است. بخش بیرونی آن دارای یک حیاط مرکزی و هشت اتاق در سه ضلع شمالی، غربی و شرقی است. این خانه دارای اتاق‌های سه دری و پنج دری همراه با تزیینات گره چینی، گچ‌کاری و سقف‌های چوبی است. در میانه حیاط این خانه، حوضی بیضی شکل قرار گرفته است. بدنه دیوارهای حیاط، کاشی‌کاری شده و بر روی آن طرح‌های اسلیمی، گل و مرغ و نقوشی از پادشاهان و سربازان قاجار به تصویر کشیده شده است. در سال ۱۳۸۴ خورشیدی سازمان میراث فرهنگی این خانه را به موزه لباس‌های سنتی و آیینی تبدیل کرد.

گنجینه تاریخ فارس

ساخت این بنا در حدود سال ۱۲۹۰ هجری قمری به وسیله علی محمدخان قوام‌الملک دوم (نوه حاج ابراهیم خان کلانتر اعتمادالدوله شیرازی) آغاز گردید و در سال ۱۳۰۲ هجری قمری به وسیله محمدرضاخان قوام‌الملک سوم به پایان رسید. در نزدیکی نارنجستان قوام و به فاصله یک کوچه خانه زینت‌الملک قرار دارد. این ساختمان زیبا متعلق به خاندان قوام‌الملک بوده است. آخرین مالک این عمارت، دختر قوام‌الملک به نام «زینت‌الملک» بوده و از این رو این بنا به نام او ماندگار است.

این بنا دارای بیش از ۲۰ اتاق است. تالار اصلی ساختمان، دو طبقه است. در طبقه دوم آن چند اتاق با ‌‌گچبری‌های زیبا به چشم می‌خورد. در وسط ساختمان، تالار آیینه با نقاشی‌ها و آیینه‌کاری‌های زیبا مزین شده است.

به منظور آشنایی هر چه بیشتر با شرح حال بزرگان این دیار، سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان فارس با همکاری بنیاد فارس‌شناسی در خانه زینت‌الملک اقدام به برپایی تندیس‌هایی از بزرگان و نام‌آوران فارس به شیوه تندیس‌های مومی کرده است.

از نمونه‌های این تندیس‌ها می‌توان به تندیس شاپور ساسانی، سیبویه، سعدی، شیخ روزبهان، ملاصدرا، فرصت شیرازی، علی اصغر حکمت، دکتر مهدی حمیدی، وصال شیرازی، بابا فغانی، شهید آیت‌الله دستغیب، شهید مجید سپاسی، شهید خلبان عباس دوران، کریم‌خان زند، لطفعلی‌خان زند، آقا محمد خان قاجار، محمد نمازی و… اشاره کرد. در ادامه به معرفی برخی از مشاهیر شیراز می‌پردازیم:

* ملاصدرا: محمد بن ابراهیم معروف به صدرالدین و صدرالمتالهین مشهور به ملاصدرا، از فیلسوفان برجسته ایرانی در سده یازدهم هجری است. وی از شاگردان شیخ بهاءالدین عاملی معروف به شیخ بهایی، میرداماد و ابوالقاسم میرفندرسکی بود. وی پس از ترک اصفهان به مدت ۷ سال در قریه کهک واقع در دامنه کوه (در حدود ۲۵ کیلومتری قم) به تهذیب نفس و ریاضت مشغول شد. الله‌وردی خان حاکم فارس با موافقت شاه عباس از ملاصدرا دعوت کرد که به شیراز آمده و در مدرسه خان به تدریس بپردازد. او در سال ۱۰۵۰ هجری قمری در بازگشت از سفر مکه در بصره وفات یافت.

* علامه قطب الدین: قطب الدین محمود معروف به «علامه شیرازی» از پزشکان و دانشمندان سده ۷ هجری است. قطبالدین نخست به تحصیل پزشکی پرداخت و در سن ۱۴ سالگی بعد از درگذشت پدر در بیمارستان قطب الدین شیراز به مداوای بیماران پرداخت. «دره التاج» آخرین کتاب وی به زبان پارسی است که در علوم مختلف نگاشته شده است. وی همچنین شرح هایی بر کتابهایی چون کلیات قانون و حکمت الاشراق نگاشته است.

* آبش خاتون: آبش خاتون دختر اتابک سعد بن ابوبکر زنگی، آخرین فرمانروا از اتابکان سلغری فارس می باشد. پس از آن هلاکوخان، آبش خاتون را به همسری پسر خود «منکوقاآن» درآورد و از این زمان به بعد سرزمین فارس جزو حکومت مغول شد. آبش خاتون در سال ۶۸۷ هجری قمری در تبریز درگذشت و پس از چندی، دخترش جسد او را به شیراز آورد و در مدرسه عضدیه شیراز به خاک سپرد. هم اکنون آرامگاه وی در ضلع غربی میدان خاتون قرار دارد.

* عیسی خان: عیسی خان از هنرمندان و معماران بنام شیرازی سده یازدهم هجری قمری است. عمده شهرت وی، طراحی و اجرای بنای تاج محل، آرامگاه ارجمند بانو ملقب به «ممتاز محل» ملکه ایرانی شاه جهان و پنجمین پادشاه مغولی بابری هند در شهر آگرا هندوستان است. برای ساخت این بنا، بیست هزار کارگر، استادکار، معمار، سنگتراش، نقاش، فلزکار و جواهر تراش به مدت بیست و دو سال کار کردهاند.

* وصاف‌الحضره: وصــاف الـحضره، شهـاب الـدیـن شرف‌الدین عبدالله بن فضل‌الله شیرازی، ادیب، مورخ و شاعر سده هشتم بوده است. وی متخلص به «شرق» و ملقب به «وصاف الحضره» در شیراز دیده به جهان گشود. وی چندین نوبت به عنوان امیر و وزیر در دربار حاکمان ایلخانی صدارت کرده است. وصاف علاوه بر مقام بلند خود در نثر متکلف مصنوع، در شعر عربی و فارسی نیز دست داشته است. قبر وی در نزدیکی تکیه چهل تنان در شیراز است. از آثار او می‌توان «تجزیه الامصار و تجزیه الاعصار» معروف به «تاریخ وصاف» اشاره کرد.

* شیخ روزبهان: ابو محمد روزبهان بن ابونصر بقلی فسایی معروف به شیخ شطاح از دانشمندان سده ششم هجری بوده است. وی به تصوف روی آورده و به یادگیری قرآن و تحصیل علوم مشغول بوده است. روزبهان مدت ۵۰ سال در مسجد جامع عتیق شیراز برای مردم وعظ می‌کرده است. از تألیفات بی‌شمار وی می‌توان به «عبدالعاشقین»، «عرایس‌البیان فی حقایق‌القرآن»، «حقایق‌الاخبار»، «الانوار فی کشف‌الاسرار»، «سیر ارواح» و… اشاره کرد.

* بابافغانی: بابا فغانی از شاعران غزلسرای ایران بود که در سده دهم در شیراز متولد شد. وی در سی سالگی به خراسان رفت و در هرات به خدمت جامی رسید. پس از آن به تبریز رفت و در سلک شاعران دربار سلطان یعقوب آق‌قویونلو درآمد و از سلطان لقب «بابا» گرفت. بابا فغانی در اواخر عمر پس از آمدن به شیراز به خراسان بازگشت. وی قصایدی در مدح ائمه اطهار(ع) و به خصوص حضرت علی(ع) و امام رضا(ع) سروده است.

* زینت الملک: خانم زینت الملک قوامی دختر حبیب الله خان، قوام الملک چهارم و خواهر ابراهیم خان قوام، قوام الملک پنجم و همسر فروغ الملک بوده است. خاندان قوام الملک از نسل حاج ابراهیم خان کلانتر، اعتمادالدوله شیرازی هستند که در دوره های مختلف به عنوان والی و کلانتر در شیراز و فارس حکومت می کرده اند. خانم زینت الملک زنی مومن و خیر بوده و در دهه های محرم، مراسم عزاداری در منزلش برپا می‌کرده است. آورده اند که وی بن و کوپن هایی برای نیازمندان آماده کرده که برای تهیه اقلامی مانند برنج، گوشت، قند، شکر و… بوده است.

* لطفعلی صورتگر: لطفعلی شیرازی معروف به صورتگر، نقاش و نگارگر چیره دست و مشهور اوایل دوران قاجار است. وی در نقش گل و مرغ، طبیعت گرایی و چهره پردازی استادی بی مانند بوده است. از آثار بسیار با ارزش وی می‌توان نگارگری شاهنامه داوری را نام برد که بسیاری از نقاشی هایش کار لطفعلی صورتگر می باشد. لطفعلی همان گونه که در نقاشی گل و مرغ، استادی یگانه است در چهره پردازی نیز استادی بی مانند به شمار می آید.

* فرصت الدوله: سید میرزا محمد نصیرالدین، فرزند میرزا محمد جعفر متخلص به «بهجت» در سال ۱۲۷۱ هجری قمری در شیراز به دنیا آمد. وی در زمان حکومت حسین قلی خان نظام‌السلطنه مامور دیدن آثار تاریخی و نقشه‌برداری از مناطق مختلف فارس و بنادر شد که گزارش آن سفرها را به همراه ۵۰ تابلو از آثار تاریخی به قلم نقاشی خود در کتاب «آثار‌العجم» منتشر کرده است. میرزا محمد از مظفرالدین شاه لقب «فرصت‌الدوله» گرفت و برای نخستین بار اداره معارف و اداره عدلیه را در شیراز دایر کرد.

* نصیرالملک: حاج میرزا حسن علی خان نصیرالملک، نوه حاج میرزا ابراهیم خان کلانتر و فرزند سوم حاج قوام‌الملک از حاکمان فارس در دوران قاجاریه می باشد که در سال ۱۲۳۷ هجری قمری دیده به جهان گشود. میرزا نصیرالملک از سال ۱۲۸۵ هجری قمری به وزارت و حکومت شهرهای مختلفی رسید. وی پس از ۶۳ سال کار و تلاش در اواخر محرم سال ۱۳۰۰ هجری قمری در شیراز دار فانی را وداع گفت. بنای مسجد و خانه نصیرالملک از آثار با ارزشی است که از وی به یادگار مانده است.

* علی سامی: علی سامی، نویسنده، پژوهشگر، باستانشناس و استاد دانشگاه در سال ۱۲۸۹ خورشیدی در شیراز متولد شد. وی پس از تحصیلات مقدماتی در رشته های ادبیات، باستانشناسی و تاریخ به خصوص تاریخ پیش از اسلام به پژوهش مشغول شد. وی مدت زمانی رئیس اداره باستانشناسی فارس بود. از نوشته‌های دکتر سامی می‌توان آثار باستانی جلگه مرودشت، پارس در عهد باستان، تمدن ساسانی، شیراز و پاسارگاد یا قدیمیترین پایتخت ایران نام برد.

* انجوی شیرازی: سید ابوالقاسم انجوی شیرازی، ادیب، شاعر، خطیب، نویسنده و روزنامه نگار سده ۱۴ خورشیدی است. وی در شیراز دیده به جهان گشود و تحصیلات ابتدایی را همان جا گذراند. سپس برای تکمیل تحصیلات به تهران رفت و در دانشکده حقوق تحصیلات خود را پی گرفت. از مهمترین آثار وی می‌توان به تصحیح دیوان حافظ، سفینه غزل با مقدمهای از دکتر هشترودی، مکتب شمس، تمثیل و مثل، جشن ها، بازی های نمایشی، مردم و قهرمانان شاهنامه و گذری و نظری در فرهنگ مردم اشاره کرد.

* قاآنی شیرازی: میرزا حبیب الهم متخلص به «قاآنی» از شاعران معروف دوران فتحعلی شاه قاجار در ۲۹ شعبان ۱۲۲۳ هـجری قمری در شیراز به دنیا آمد. پدرش میرزا محمد علیف شاعر بود و به «گلشن» تخلص می‌کرد. میرزا حبیب تخلص خود را از نام «اوکتای قاآن»، پسر حسن علی میرزا شجاع السلطنه گرفته است. قاآنی یک کتاب به نثر و نظم به سبک گلستان نگاشته که به نام «پریشانی قاآنی» معروف است. قاآنی از فتحعلی شاه قاجار لقب «مجتهد‌الشعرایی» و از سوی محمد شاه قاجار به لقب «حسان العجم» مفتخر شده است.

* وصال شیرازی: میرزا شفیع، معروف به میرزا کوچک و متخلص به «وصال» فرزند یکی از بزرگترین شاعران، ادیبان و خوشنویسان دوران قاجاریه است. وی علوم متداول زمان خود را نزد میرزا ابوالقاسم سکوت از عارفان نامی قرار گرفت و نخستین اشعار خود را با تخلص «مهجور» تنظیم کرد. از آثار وی میتوان به صبح وصال، مثنوی بزم وصال و به پایان رساندن داستان شیرین و فرهاد اثر وحشی بافقی اشاره کرد.

*میرزا جهانگیرخان: میرزا جه انگیر خان متخلص به «جهانگیر» مدیر روزنامه صور اسرافیل از شاعران و نویسندگان آزادیخواه سده ۱۴ خورشیدی است. جهانگیرخان با شروع جنبش مشروطیت به عضویت انجمن سری آزادیخواهان درآمد و از اعضای فعال حزب سوسیال دمکرات ایران و از پیروان و بنیانگذاران جنبش مشروطیت شد.. وی به یاری میرزا قاسم خان تبریزی و علی اکبر دهخدا ۳۲ شماره روزنامه صوراسرافیل را منتشر کرد.

* علی اصغر حکمت: علی اصغر حکمت فرزند میرزا احمد علی حشمت الممالک از شاعران، نویسندگان و مترجمان نام آور ایران است. علی اصغر حکمت در سال ۱۳۱۲ خورشیدی وزیر فرهنگ و معارف شد و مصدر خدمات بسیار ارزندهای گشت. از جمله خدمات فرهنگی علی اصغر حکمت در این دوران، احیای آرامگاه های نام آوران ایران چون سعدی و حافظ می باشد. پارس نغز، پنج حکایت از شکسپیر، از سعدی تا جامی و… از جمله تالیفات و ترجمه های وی می باشد.

* باباکوهی: ابومحمدبن عبدالهم بن عبیدالهت از مشایخ بزرگ صوفیه در سده چهارم هجری بود. شهرت وی در منابع عربی به صورت «ابنباکویه» ضبط شده و چون در اواخر عمر در دامنه کوهی نزدیکی شیراز عزلت گزید، نزد تمام مردم به باباکوهی شهرت یافته است. ابنباکویه از شاگردان شیخ ابوعبدالله بن خفیف بوده و در علوم مختلف متبحر گشته و به ویژه در استطاع و نقل حدیث و آشنایی با حکایات و سده های مشایخ طریقت شهرتی بنام داشته است.

* مهدی حمیدی: دکتر مهدی حمیدی از استادان بنام و از نویسندگان و شاعران برجسته ایران به شمار میآید. بتشکن بابل، موسی، مرگ شبدیز، مرغ سقا و در امواج سند از جمله آثار مشهور وی می باشد. مجموعه آثار وی با عنوان شکوفه ها، پس از یک سال، زمزمه بهشت، طلسم شکسته، ده فرمان، اشک معشوق، دریای گوهر، سالهای سیاه، سبک سری های قلم، عشق در به در و عروض حمیدی منتشر شده است. وی سالها استاد ادبیات دانشکده معقول و منقول تهران بوده است. آرامگاه وی در قطعه شاعران در جوار آرامگاه حافظ قرار دارد.

* محمد نمازی: حاج محمد نمازی از تاجران معروف شیرازی بوده است. محمد نمازی پس از سپری کردن دوران کودکی در هند و چین به ایران بازگشت و روزگار جوانی را در شیراز و تهران سپری کرد. در سال ۱۳۰۳ خورشیدی به قصد سیاحت به آمریکا عزیمت کرد. عشق به ایران برای او همیشه زنده بود و پس از موفقیت در فعالیت‌های اقتصادی به ایران بازگشت. محمد نمازی برای نخستین بار اقدام به لوله‌کشی آب شیراز و تاسیس مرکز درمانی در شیراز کرد.

چاه مرتاض علی

چاه مرتاض علی، کمی بالاتر از تخت ضرابی به سوی شرق و بر روی کوه چهل مقام قرار دارد. برای رفتن به آنجا باید پلکان گهواره دید را که از بوستان کوهپایه آغاز می‌شود پیمود و پس از رسیدن به گهواره دید از طریق پیاده‌رو سنگلاخی که بر بالای کوه از طرف گهواره دید به سمت شرق کشیده شده پیش رفت و پس از پیمودن حدود ۷۰۰ متر راه خاکی به آنجا رسید.

چاه مرتاض علی دارای چند اتاق و ساختمانی قدیمی به سبک دوران صفویه است و مصالح ساختمانی آن از سنگ و ساروج می باشد. گمان می‌رود این بنا یکی از پرستشگاه‌های زرتشتیان بوده که پس از اسلام با ساخت محرابی به صورت عبادتگاه اسلامی درآمده است.

در زیر تاقنمای این ساختمان، چاه و سردابه مانندی وجود دارد که به صورت مورب و کج در دل سنگ کوه ایجاد شده و دارای پله‌هایی ناهموار و شیبی تند و دهنه‌ای تقریباً تنگ است. در انتهای آن، محوطه‌ای است تقریباً باز و خنک که آب چکه‌ای حوض آن را پر می‌کند. گروهی از مردم نام این محل را برگرفته از نام فردی به نام مرتاض علی می‌دانند که او در این مکان به عبادت و ریاضت مشغول بوده است و برخی بر این باورند که وی در ته این چاه مدفون است.

 

جاذبه های مذهبی شیراز

شاهچراغ ( ع )

شاهچراغ ( ع )

 

مهمترین زیارتگاه شهر شیراز بقعه میر سید احمد فرزند امام هفتم (ع ) معروف به شاهچراغ است که نزدیک مسجد نو واقع

می باشد .

سید میر احمد بین سالهای ۲۱۰ تا ۱۹۳ هجری قمری در زمان خلافت مامون برای دیدار برادرش حضرت امام رضا ( ع) از راه فارس و شیراز عازم خراسان بود که در شیراز او را شهید کردند و در همین جا مدفون گردید تا مدتها از مقبره این امامزاده اطلاعی در دست نبود تا اینکه در طی حادثه ای در زمان امیر مقرب الدین وزیر اتابک ابوبکر جسد حضرت پیدا شد و با تشخیص صاحب جسد از روی نوشته انگشتری به دستور امیر مقرب الدین بر روی آن بقعه و بارگاهی بر پا ساختند از این زمان احیاء و آبادانی در این بقعه صورت پذیرفت و بارها سرداران ، امرا و پادشاهان این مکان را مورد احیاء و مرمت قرار دادند . از جمله مرمت های اساسی توسط نادر شاه صورت گرفت . وی قبل از فتح شیراز  و شکست دادن افاغنه نذر کرده بود که در صورت پیروزی تعمیراتی در شاهچراغ بنماید . نادر پس از پیروزی بر دشمنان مقدار زیادی پول و نزدیک به ۳ کیلو زرناب را برای ساختمان قندیل در بالای حرم هدیه کرد این قندیل تا سال ۱۲۳۹ هجری قمری در بقعه موجود بود و در آن سال به خاطر زلزله شدید و خرابی قسمتی از بقعه قندیل به مصرف تعمیرات ضروری بقعه رسید . در دوره قاجاریه نیز بقعه شاهچراغ بارها  مورد مرمت قرار گرفت .

در منابع آمده است که نخستین گنبد ساخته شده برروی بقعه به سال ۶۲۳ هجری قمری و توسط همان امیر مقرب الدین بوده است . در قرن هشتم هجری قمری به فرمان ملکه تاشی خاتون ( مادر شاه ابواسحاق اینجو ) گنبدی ۷۲ ترکی بر روی بقعه ساخته می شود که در نوع خود یکی از شاهکارهای هنری و معماری قرن هشتم هجری در شیراز بوده است . زلزله سال ۱۲۳۹ هجری قمری این گنبد را خراب کرد و یکی از شاهزادگان قاجاری گنبد را تعمیر و تجدید بنا کرد که طرح آن شبیه گنبد فعلی آستانه حضرت سید علاالدین حسین بود ، درست سی سال بعد زلزله دیگری در گنبد شکاف ایجاد کرد و مجدداً گنبد تعمیر شد آخرین تعمیر گنبد در سال ۱۳۳۶ شمسی بود که با نصب اسکلت آهنی گنبد جدیدی ساخته شد .

بنای فعلی بقعه شامل ایوان اصلی در مشرق ، حرم وسیع و شاه نشین هایی از چهار جانب و مسجدی در قسمت غرب حرم و اتاقها و مقبره های متعدد متصل به بقعه است . از دیدنیهای بقعه شاه چراغ آئینه کاری ، نوشته های گچبری ، تزئینات و درهای نقره و رواق و حرم و حرم وسیع این بقعه می باشد . مرقد مطهر حضرت در شاه نشین بین محوطه زیر گنبد و مسجد بالای سر امام زاده قرار دارد. این شیوه ساخت بقعه و مرقد که درست در وسط محوطه زیر گنبد نباشد در دیگر زیارتگاههای معروف شیراز نیز دیده

می شود . در دو انتهای ایوان دو مناره کوتاه مشاهده می شود از دیگر دیدنیهای بقعه شاهچراغ صحن وسیع آن می باشد که از سه جانب آن را احاطه کرده است . در طی دو دهه گذشته تعمیرات زیادی در بقعه شاهچراغ انجام گرفته و در دو ضلع شمالی  جنوبی صحن بقعه حجره های متعددی ساخته شده است .

در جوار حضرت شاهچراغ شخصیت های مشهور علمی و ادبی و روحانیون برجسته دفن شده اند . از جمله مکانهای وابسته به بقعه شاهچراغ ، کتابخانه احمدی وابسته به بقعه است که با وجود کتابهای خطی نفیس و باارزش از کتابخانه های قدیمی و معروف شیراز به شمار می رود.

سید علاءالدین حسین(ع)

آستان سید علاءالدین حسین(ع) برادر شاهچراغ(ع) در میدان آستانه شیراز جای دارد. بنای نخستین این آرامگاه در زمان قتلغ‌خان والی فارس ساخته شد ولی بنای اساسی آن در دوران صفویه فردی به نام میرزا علی که اهل مدینه منوره بوده، ساخت. سلطان خلیل (حکمران و نماینده شاه اسماعیل صفوی در فارس) در سال ۹۲۳ هجری قمری بقعه را تعمیر و بازسازی کرد.

در دوران قاجار، مشیرالملک وزیر فارس آرامگاه را از نو ساخت و محمدرضا خان قوام‌الملک درون حرم را آیینه‌کاری کرد. در سال ۱۳۳۱ هجری قمری گنبد جدیدی با اسکلت فلزی بر روی آرامگاه نصب شد. در جنوب شرقی آرامگاه، مقبره سید عبدالهس حجاب (ضیاء‌السلطان) قرار دارد.

علی بن حمزه(ع)

در کنار پل دروازه اصفهان، آرامگاه یکی از امامزادگان به نام علی بن حمزه بن موسی‌الکاظم(ع) قرار دارد.. بنای اصلی بقعه را به دوره عضدالدوله نسبت داده‌اند که بعدها در دوران صفویه، شهریار زند و قاجاریه تعمیراتی در آن صورت گرفت. در منبت‌کاری ورودی این بقعه، بسیار زیباست

ضریح مطهر، در زیر گنبد اصلی قرار گرفته و تزئینات کاشی‌کاری، آیینه‌کاری و شیشه‌های رنگی بر عظمت و شکوه این بنا افزوده است. در صحن این آرامگاه، چند تن از امرای آل بویه مانند عمادالدوله علی و رکن الدوله حسن مدفون بودند که اکنون اثری از قبر آنان نیست.

سید تاج‌الدین غریب (ع)

بقعه امامزاده سید تاج‌الدین غریب(ع) در محله دروازه کازرون شیراز قرار دارد. نام آن حضرت جعفر بن فضل بن علی بن ابی طالب(ع) است و دارای دو لقب تاج‌الدین و غریبمی باشد.

آرامگاه وی در دوران قاجار ساخته شد. در سردر ورودی این بارگاه، تصاویری از بهشت، کربلا، طبیعت، فرشتگان، ابوالفضل‌العباس، گل و بوته و تمثال مبارک علی(ع) به وسیله کاشی هفت رنگ ایجاد شده است.

آرامگاه بی بی دختران

آرامگاه بی‌بی دختران، یکی از بقاع متبرکه شیراز است که درکوچه‌ای منشعب از خیابان شهید دستغیب و پشت بیت‌العباس قرار دارد. این مکان، محل دفن بی‌بی خدیجه ام عبدالله از فرزندان حضرت زین‌العابدین(ع) می باشد و چون به دلیل زمین‌لرزه ویران شد، محمد قلی‌خان ایلخانی، عمارت را نوسازی و بازسازی کرد. این بقعه بارها در دوران‌های گوناگون بهسازی و بازسازی شده است.

آرامگاه شاه شجاع

آرامگاه شاه شجاع در شمال غربی حافظیه و در بلوار هفت تنان قرار گرفته است. ابوالفوارس جلال‌الدین فرزند امیر مبارزالدین محمد ملقب به «شاه شجاع» یکی از مهمترین و شجاع‌ترین پادشاهان آل مظفر است.

در زمان کریم‌خان زند و در سال ۱۱۹۲ هجری قمری توسط میرزا مجید کرمانی که از نوادگان شاه شجاع به شمار می‌رود، سنگ قبری بر روی قبر شاه شجاع نصب شد. آرامگاه کنونی وی به کوشش انجمن آثار ملی ساخته شده است. در جنب آرامگاه، بنایی آجری وجود دارد که هم اکنون به عنوان کتابخانه انجمن آثار و مفاخر فرهنگی فارس مورد استفاده قرار می‌گیرد.

شاه شجاع از ممدوحان حافظ شیرازی بوده و خود به فارسی و عربی شعر سروده است. حافظ قسمت اعظم دوران زندگی خود را در مصاحبت این پادشاه گذرانده و در اشعارش وی را ستوده است. شاه شجاع به مدت ۳۳ سال بر فارس حکومت کرد و در سال ۷۸۶ هجری قمری دچار بیماری سختی شد و درگذشت.

آرامگاه عبدالله خفیف

ابو عبدالله شیخ محمد بن خفیف معروف به «شیخ کبیر» از بزرگان و عارفان با کرامات بسیار بوده است. وی در محلی که اکنون مدفن اوست، خانقاهی داشته و به ارشاد و راهنمایی مردم می‌پرداخته است. دلیل شهرت او به «خفیف» این است که دارای روحی سبک، غذایی سبک و دنیایی سبک بوده است.

تاریخ وفات شیخ را سال ۳۷۱ هجری قمری نوشته‌اند. شیخ را در خانقاهش دفن کردند و علاقمندان او عمارتی بر خانقاهش ساختند اما در سال ۱۳۳۷ خورشیدی اداره باستان‌شناسی فارس شروع به ساخت بقعه شیخ کرد و در حیاط آن به سبک جدید، چهارتاقی زیبایی به وسیله آجر ایجاد کردند.

در شمال حیاط آرامگاهف کتابخانه‌ای زیبا ساخته شده است که یکی از کتابخانه‌های عمومی شیراز می باشد. این بقعه در پشت بازار وکیل (بازار نو) قرار دارد و هم اکنون طرح احیای مجموعه زندیه در غرب آن در حال انجام است.

آرامگاه شیخ روزبهان

آرامگاه شیخ روزبهان در محله درب شیخ و در جنوب خیابان لطفعلی‌ان زند قرار دارد. شیخ ابو حمد روزبهان بن ابی نصر در سال ۵۲۲ هجری قمری در شهر فسا به دنیا آمد. او یکی از دانشمندان نامی و عارف بود که در رشد و تکامل اندیشه والای بشری سهم بسزایی داشته است. او در عرفان و تصوف، مقام شامخی داشته؛ از این رو سعدی در شعری برای حفاظت از شهر شیراز، خدا را به این شیخ و شیخ کبیر قسم داده است:

به ذکر و فکر عبادت به روح شیخ کبیر   به حق روزبهان و به حق پنج نماز

شیخ روزبهان در سال ۶۰۶ هجری قمری در سن ۸۴ سالگی در شیراز درگذشت و او را در خانقاه خود به خاک سپردند. در سال ۱۳۴۵ خورشیدی به سفارش انجمن آثار ملی بر روی قبر شیخ و فرزندان او بنایی ساخته شد. آرامگاه وی به صورت دو تاق و طاقنمایی کوچکتر که در همدیگر قرار گرفته اند است و زیر آن ۶ سنگ قبر در کنار هم قرار دارند. یکی از قبرها متعلق به شیخ روزبهان و ۵ قبر دیگر مربوط به فرزندان و نوادگان اوست. سنگ قبر شیخ، اولین قبر سمت جنوبی است که دارای ۱ متر و ۶۹ سانتیمتر طول و ۵۶ سانتیمتر عرض می باشد.

آرامگاه سیبویه

ابو بشر عمرو بن عثمان بن قنبر مشهور به «سیبویه» عالم معروف ایرانی در نحو زبان عربی و مؤلف کتاب مشهور «الکتاب» (نخستین و معتبرترین کتاب در نحو) متولد بیضا بوده است.

درباره واژه سیبویه تعبیرات مختلفی شده است. گروهی بر این باورند که این کلمه مرکب از «سی» و «بوی» است که روی هم رفته بر بوی سیب دلالت دارد و برخی نوشته‌اند که این ترکیب، معرف کسی است که زیاد خوشبو بوده و از وی بوی خوش به مشام می‌رسیده است. گروهی هم ظرافت و لطافتی که سیبویه داشته را دلیل لقب او می‌دانند.

تاریخ زندگی سیبویه به درستی مشخص نیست. در مورد تاریخ وفات وی اختلاف است و برخی سال فوت سیبویه را سال ۱۹۴ هجری قمری نقل کرده‌اند.

آرامگاه سیبویه در محله سنگ سیاه (نام محله سنگ سیاه از مزار سیبویه گرفته شده) قرار گرفته است. ساده‌ترین راه برای رفتن به آنجا از طریق دروازه کازرون است؛ با گذشتن از مقابل امامزاده سید تاج‌الدین غریب(ع) و با پیمودن مسافتی حدود ۸۰۰ متر می‌توان به آرامگاه رسید. آرامگاه سیبویه در سال ۱۳۵۳ خورشیدی توسط انجمن آثار ملی ساخته شده است.

آرامگاه باباکوهی

در رشته کوه‌های شمالی شهر شیراز و در سمت چپ دروازه قرآن، کوه باباکوهی قرار دارد که به خاطر جای گرفتن قبر یکی از بزرگان و مشایخ اواخر سده چهارم هجری قمری به نام «باباکوهی» به این نام خوانده می‌شود.

شیخ ابوعبدالله بن عبیدالله شیرازی مشهور به باباکوهی که لقب «بابا» را به دلیل سالک بودنش گرفته، در سال ۳۳۷ هجری قمری به دنیا آمد و در سال ۴۴۲ هجری قمری درگذشت.

در این مکان، چندین اتاق و یک حوض سنگی ساخته شده و درختان قدیمی آن، گویای پیشینه کهن آن است. در سمت بالاتر این گردشگاه، آرامگاه باباکوهی قرار دارد.

این بقعه در دامنه کوه قرار دارد و برای رفتن به آنجا باید از بلوار جمهوری اسلامی، راه خاکی و سربالایی را پیش گرفت و به آنجا رفت.

مسجد نو (مسجد شهدا)

مسجد نو در غرب میدان احمدی و روبروی آرامگاه شاهچراغ(ع) قرار دارد. این مسجد پس از مسجد جامع عتیق، کهن‌ترین مسجد شیراز است. مسجد نو در زمان اتابک سعدبن زنگی، حاکم وقت فارس در بین سال‌های ۵۹۸ تا ۶۱۵ هجری قمری ساخته شده و در گذشته «مسجد اتابک» نامیده می‌شده است. چندین نوبت در اثر زمین‌لرزه‌های گوناگون این مسجد ویران و از نو ساخته شد؛ از این رو به نام مسجد نو نامیده شده است.

چنانکه در کتاب شیراز‌نامه آمده، مسجد نو در ابتدا اندرونی اتابک بوده و به شکرانه بهبودی دخترش از یک بیماری سخت آنجا را به مسجد تبدیل می‌کند. وی به مدت ۱۷ سال مسجد بزرگ اتابک را ساخت.

افزون بر این، اتابک در جلوی مسجد، چهار بازار بزرگ و زیبا و حمامی عالی برای استفاده عموم ساخت که بعدها در اثر زمین‌لرزه ویران شد و کسی آنها را بازسازی نکرد. این مسجد از دید معماری قابل توجه و تحسین بر‌انگیز است. امروزه مسجد نو محل برگزاری نماز جمعه شیراز است و به عنوان «مسجد شهدا» شناخته می‌شود.

 

مسجد وکیل

 

این مسجد در شرق عمارت کلاه‌فرنگی و بین حمام و بازار وکیل جای گرفته و از شاهکارهای دوره زندیه به شمار می‌آید. مسجد وکیل به دستور کریم‌خان زند و در سال ۱۱۸۷هجری قمری ساخته شد.

بنای مسجد با مساحتی در حدود ۱۱۰۰۰ متر مربع دربرگیرنده سردر مجلل، صحن، ایوان‌های شمالی و جنوبی، شبستان‌های جنوبی و شرقی، رواق‌های شرقی و غربی و حیاط کوچک کناری است. شبستان مسجد وکیل با کاشی‌کاری‌های زیبا، ستون‌های حجاری شده و منبر چهارده پله یکپارچه مرمرین آن از شاهکارهای دوران زندیه به شمار می‌رود. این منبر به نشانه چهارده معصوم، چهارده پله دارد و سنگ آن از مراغه به شیراز آورده شده است. تاق شمالی صحن مسجد وکیل به «تاق مروارید» معروف است و ۱۲ متر عرض و ۲۰ متر طول دارد. بر بالای این تاق، دو منازه زیبا و کاشی‌کاری شده قرار دارد.

 

مسجد نصیرالملک

 

مسجد نصیرالملک یکی از زیباترین مسجدهای تاریخی دوران قاجار شیراز است که در محله گودعربان و خیابان لطفعلی‌خان زند قرار گرفته است. این مسجد در فاصله سال‌های ۱۲۹۳ تا ۱۳۰۵ هجری قمری به دستور حسن علی نصیرالملک و به معماری میرزا محمد حسن معمار و کاشی‌پزی استاد محمدرضا از بزرگان دوران قاجار ساخته شده است. این مسجد دارای صحنی وسیع، دو ایوان شمالی و جنوبی، دو شبستان شرقی و غربی و سردر ورودی زیبایی است. این مکان دارای مساحتی برابر با ۲۹۸۰ متر مربع و زیر بنای ۲۲۱۶ متر مربع است. شبستان غربی مسجد، دارای هفت در چوبی بزرگ مزین به شیشه‌های رنگی و ۱۲ ستون سنگی یکپارچه با شیارهای مارپیچ در دو ردیف شش‌تایی به نیت دوازده امام است. سقف شبستان نیز با نقش‌های گل و بوته، خطوط اسلیمی و آیات قرآنی به خط ثلث عالی تزیین شده است.

 

مسجد جامع عتیق

 

مسجد جامع عتیق، کهن‌ترین مسجد شیراز است که به آن مسجد جمعهف مسجد آدینه و مسجد جامع نیز می‌گویند. این مسجد در شرق حرم شاهچراغ(ع) قرار دارد. مسجد جامع عتیق در دوره ۲۰۰ ساله سلطنت عمرو لیث صفاری در سال ۲۸۱ هجری قمری ساخته شده است.

در گذر هزار سال اخیر، این مسجد چندین بار، از جمله در زمان اتابکان، در زمان سلطان ابراهیم میرزا پسر شاهرخ گورکانی، در دوران صفویه و در سال ۱۳۱۵ خورشیدی تعمیر و بازسازی شد. ساختمان مسجد که نخستین هسته تاریخی شهر شیراز است، دربرگیرنده بنای مرتفعی است که دارای چندین حجره و شبستانمی باشد. در میان ضلع شمالی این مسجد، تاق‌نمای بلندی قرار دارد که آن را «تاق مروارید» می‌نامند.

این مسجد دارای ۶ در ورودی و خروجی است. در ورودی ضلع شمالی به «دروازه امام» معروف است و کتیبه بالای آن در دوران صفوی در سال ۱۰۳۱ هجری قمری به خط علی جوهری نگاشته شده است.

در وسط صحن، بنایی مکعب شکل همانند خانه کعبه از گچ و سنگ ساخته شده که نزدیک به ۱ متر از سطح زمین بلندتر است و گرداگرد آن را ایوانی به عرض ۲ متر فراگرفته است.

این بنا که در سال ۷۵۲ هجری قمری به دستور شاه شیخ ابو اسحاق اینجو حاکم فارس ساخته شده، دارالمصحف، بیت‌المصحف و خدای‌خانه خوانده می‌شود و این بدین رو است که این مکان علاوه بر نگاهداری قرآن‌های تاریخی به خط امیرالمومنین(ع)، امام حسن(ع)، امام صادق(ع) و چند تن از یاران پیامبر و پیروان او محل تلاوت قرآن نیز بوده است. هم اینک برخی از این قرآن‌ها در موزه پارس نگاهداری می شوند.

مسجد مشیرالملک

این مسجد از بناهای دوران قاجار است که در محله قدیمی «سنگ سیاه» (محله ارامنه) شیراز، در خیابان قاآنی قرار گرفته است. ساخت این مسجد به دستور حاج میرزا ابوالحسن‌خان مشیرالملک والی فارس در سال ۱۲۶۴ هجری قمری آغاز و در سال ۱۲۷۴ هجری قمری پس از ۱۰ سال به پایان رسید.

این مسجد از دید استحکام و معماری مانند مسجد وکیل است. ساختمان مسجد دارای چند شبستان و چند حجره دو طبقه است. در ناحیه غربی مسجد، تاقنمایی بلند وجود دارد و در پشت آن، شبستان اصلی مسجد قرار دارد. در بالای این تاق، ساعتی زیبا دیده می شود. محراب مسجد مشیرالملک به گونه زیبایی کاشی‌کاری شده و درون آن نیز بر روی سنگ مرمر سوره توحید را با خط نسخ زیبا نوشته‌اند.

 

طبیعت و بوستانهای شیراز

بهشت گمشده

بهشت گمشده یا تنگ بستانک یکی از جاذبه‌های شگفت‌انگیز طبیعی در استان فارس به شمار می رود که در منطقه کامفیروز و در فاصله ۱۲۰ کیلومتری شمال غربی شیراز قرار دارد. بهشت گمشده در منطقه‌ای به وسعت ۲۰۰۰۰ هکتار واقع شده است.

پوشش گیاهی مناسب، آبشارهای کم ارتفاع و آب فراوانی که از مظهر چشمه‌ها از کوه در مسیر دره به طرف پایین سرازیر می‌شود موجب شده که این منطقه از زیبایی خاصی برخوردار گردد. پوشش گیاهی این منطقه شامل بنه، پسته کوهی، بادام، بخورک، کیالک، انجیر، بید، چنار، به و گردو می باشد.

آبشار مارگون

آبشار مارگون در ۱۲۸ کیلومتری شهر شیراز، ۵۰ کیلومتری شهر سپیدان و یک کیلومتری روستای مارگون قرار گرفته است. آبشار مارگون از آب رودخانه کمهر (روستایی در حدود ۳۳ کیلومتری غرب سپیدان) و آب‌های حوضه آب‌خیزان تشکیل شده است. این آبشار با توجه به ویژگی‌های منحصر به فرد طبیعی به عنوان اثر طبیعی و ملی مورد حفاظت قرار گرفته است.

پوشش گیاهی این منطقه دربرگیرنده جنگل‌های کم تراکم با گونه‌های بلوط ایرانی، بنه، پسته، بادام، زبان گنجشک و گلابی وحشی است و گونه‌های متنوع جانوری آن شامل روباه، قوچ، بزوحشی، چکاوک، کبک، تیهو، خرگوش و… می باشد.

قلات  (روستای هدف گردشگری)

دهکده ییلاقی قلات در فاصله تقریبی ۴۰ کیلومتری شمال غربی شهر شیراز قرار دارد و یکی از دیدنی‌ترین جاذبه‌های طبیعی شهر شیراز به شمار می‌آید. این منطقه تفریحی در مسیر جاده شیراز -سپیدان جای گرفته است. مالکیت این منطقه مدت‌ها در اختیار بانو خورشید کلاه قوامی بوده و بعدها این مالکیت به خرده مالکین انتقال یافته است. بقایای کلیسای تجلیل مسیح، قلعه قزل ارسلان، آسیاب قدیمی و خانه‌های قدیمی در ساختار کوهستانی آن از جمله آثاری است که در این مکان دیده می‌شود. ساختار قدیمی روستای قلات با قابلیت‌های طبیعی چشمه‌سارها، باغ‌ها و آبشارهای زیبا، علاقمندان و دوستداران بی‌شماری را به این منطقه ییلاقی جلب نموده است.

دریاچه مهارلو

دریاچه مهارلو با مساحتی بیش از ۲۰۰۰۰ هکتار در مسیر جاده شیراز -سروستان جای دارد. در کتاب «فارس‌نامه» ابن بلخی، این دریاچه «ماهلویه» خوانده شده و امروزه به دریاچه نمک معروف است. ارتفاع این دریاچه از سطح دریا ۱۴۶۰ متر می باشد. به علت کم عمق بودن این دریاچه، میزان تبخیر آب آن بالاست و بخشی از بستر آن را لایه‌های نمک پوشانده است.

مهارلو هر ساله پذیرای گردشگرانی است که به بهانه‌های گوناگون به سواحل آن پناه می‌برند. طلوع و غروب خورشید، نور ماه، روشنایی ستارگان، باران‌های بهاری و جلوه‌های دیگر همواره مشتاقان را به خود می‌طلبد. این دریاچه گردشگاه سنتی مردم شیراز است. دریاچه مهارلو زیستگاه حیات وحش بومی و مهاجری است که هر ساله در محیط آن به زندگی خود ادامه می دهند.

بوستان ولیعصر

بوستان ولیعصر با وسعتی بیش از ۸۵ هزار مترمربع، دومین بوستان بزرگ شهر شیراز است که قدمتی طولانی دارد. این بوستان در سال ۱۳۴۶ در قسمت شرقی شهر ساخته و در سال ۱۳۸۳ بازسازی شد. آب‌نماهای زیبا و راهروهای طولانی آن، مکان مناسبی برای شهروندان و گردشگران به وجود آورده است. در این بوستان، ساختمان‌هایی همچون کانون پرورش فکری کودکان، واحد فرهنگی و مهدکودک ایجاد شده است و شهر بازی واقع در آن مورد استفاده کودکان می باشد.

بوستان آزادی

یکی از قدیمی‌ترین بوستان­ های شیراز، پارک یا بوستان آزادی می باشد که در سال ۱۳۴۵ در زمینی به وسعت بیش از ۲۰۰ هزار مترمربع در شمال شیراز ساخته شد. این بوستان به عنوان بزرگترین مرکز تفریحی، دارای امکاناتی چون تالار اجتماعات، مجتمع فرهنگی مذهبی، نمازخانه، خانه فرهنگ، تالار نمایش، شهربازی، غرفه‌های خوراکی، لانه پرندگان، دریاچه مصنوعی و آب نماهای زیبا می باشد.

بوستان معلم

بوستان معلم یکی از زیباترین بوستان‌های شیراز است. این بوستان بیش از ۱۸ هزار مترمربع وسعت دارد. آب‌نماها، فضای سبز، نمادهای فرهنگی، ساعت بتونی و رستوران از جمله ساختمان‌های ساخته شده در این بوستان می باشد. بوستان معلم در غرب شهر شیراز و در نزدیکی بلوار ایمان جنوبی و بلوار پاسداران قرار دارد.

بوستان علوی

این بوستان یکی از باغ‌های قدیمی شیراز با درختان سر به فلک کشیده کاج می باشد که در سال ۱۳۷۵ بازسازی و به صورت پارک درآمده است. این بوستان در بلوار میرزای شیرازی (تاچارا) قرار دارد و دارای آب‌نماهای زیبا می باشد. فضایی مصفا و آب روان دائمی در بوستان علوی موجب گردیده که مردم در آن اوقات خوشی را سپری کنند.

باغ جنت

این باغ در شهرک کشن (از محله‌های جنوبی غرب شیراز) و در کنار بلوار امیرکبیر قرار گرفته است. این باغ از ساخته‌های میرزا ابوالحسن خان مشیرالملک بوده و در زمان قاجاریه ساخته شده است. پیش از این عمارتی زیبا در آن قرار داشته که اکنون اثری از آن نیست.

مساحت باغ جنت هم اکنون با گستردگی سال‌های اخیر نزدیک به ۴۵ هکتار می باشد. این باغ با داشتن فضای سبز بسیار و درختان سرو کهنسال به یکی از زیباترین و خوش آب و هواترین بوستان‌های شیراز تبدیل شده است.

باغ بعثت

یکی از باغ‌های زیبای شیراز که به تازگی به وسیله شهرداری بازسازی شده، باغ بعثت می باشد. این باغ در سال ۱۳۸۵ توسط مهرداد ایروانیان از معماران بنام و پُست مدرن شیراز طراحی شد. باغ بعثت با مساحت ۱٫۶ هکتار، بخش ورودی باغ عفیف آباد شیراز بوده است و در ضلع شرقی این باغ جای دارد. کوشکی تاریخی در میانه باغ ساخته شده است که دارای آبنمایی زیبا می باشد.

بوستان خلدبرین

بوستان خلدبرین یکی  از باغ‌های شیراز بوده که تبدیل به پارک شده است. این بوستان یکی از زیباترین بوستان‌های شیراز است و در چهار راه خلدبرین در کنار شورای اسلامی شهر شیراز قرار دارد.

پارک حاشیه چمران

پارک چمران از ابتدای بلوار چمران آغاز می‌شود و چندین کیلومتر ادامه دارد. این پارک حاشیه‌ای بسیار زیبا است و شاید بتوان گفت این قسمت در خاورمیانه بی‌مانند است. مردم شیراز بیشتر روزهای تعطیل را در این منطقه به تفریح می پردازند.

از دیگر بوستان‌های شیراز می توان بوستان ارغوان (خیابان پودنک)، بوستان انقلاب (خیابان نادر)، بوستان هاشمی (بلوار عدالت)، بوستان کوهپایه (دروازه قرآن)، بوستان مروارید (فلکه خاتون)، بوستان فضیلت (بلوار مدرس)، بوستان لاله (فضل آباد)، ، باغ ملی (چهارراه حافظیه)، بوستان مهدی (گلدشت معالی آباد) و بوستان کودک( بلوار استقلال) را نام برد.

درباره ی admin

همچنین ببینید

جاذبه های گردشگری رامسر

گروه گردشگری پایگاه خبری تحلیلی امید فارس: اگر قصد سفر دارید و می خواهید به …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *